Η διάρθρωση γνώσης μέσω ετυμολογικού συλλογισμού: Το περιβάλλον μέσα από το φακό της Νέας Ελληνικής

Alejandro García-Aragón

Περίληψη


Το EcoLexicon (ecolexicon.ugr.es) είναι μία γνωσιακή βάση ορολογίας (ΓΒΟ) για το περιβάλλον κι αποτελεί την πρακτική εφαρμογή της Ορολογίας Βάσει Πλαισίου (ΟΒΠ) (Faber 2012, Faber et al. 2011, κ. ά.). Σκοπός του EcoLexicon είναι η κάλυψη επικοινωνιακών και γνωσιακών αναγκών διαφόρων ομάδων χρηστών, όπως μεταφραστών και κειμενογράφων τεχνικών εγχειριδίων, σε 6 διαφορετικές γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων και των Νέων Ελληνικών (León-Araúz et al. 2009, García-Aragón 2011, κ. ά.). Οι διάφορες γλώσσες εμφανίζουν μια τάση δόμησης κι απεικόνισης εννοιών και πληροφοριών με βάση την ίδια τους την πραγματικότητα, την εξέλιξή τους και τις γεωπολιτικές συνθήκες, γεγονός που οδηγεί στη δημιουργία διαφόρων τύπων γλωσσολογικών ασυμμετριών ή ανισομορφισμών μεταξύ τους (cf. Yong & Peng 2007). Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της Νέας Ελληνικής είναι η ετυμολογία κι η ορθογραφία της. Καθώς η Ορολογία Βάσει Πλαισίου υποστηρίζει ότι οι γνωσιακές βάσεις ορολογίας πρέπει να αντανακλούν εννοιολογικές δομές όπως ακριβώς αυτές σχετίζονται στον ανθρώπινο νου (Meyer et al. 1992), αυτό σημαίνει ότι οι νεοελληνικοί όροι ή η εξειδικευμένη γνώση πρέπει να απεικονίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως στο νοητικό λεξικό των Ελλήνων στην περίπτωση της Νέας Ελληνικής (cf. Ungerer & Schmid 1996, Jackendoff 2002, Aitchison 2003).

Για τον λόγο αυτό, κάτι που αρχικά μπορεί να θεωρηθεί εμπόδιο στην εκμάθηση μιας γλώσσας, μπορεί τελικά να αποτελέσει εργαλείο για κάποιες εξειδικευμένες ομάδες χρηστών, όπως νέοι μεταφραστές ή άτομα που ασχολούνται με κάποιο νέο θεματικό πεδίο. Στην περίπτωση της Νέας Ελληνικής, η ετυμο-γνωσιακή προσέγγιση (García-Aragón 2013) εξάγει, διαρθρώνει και συστηματοποιεί τη σημασιολογική πληροφορία στην ετυμολογία της Νέας Ελληνικής, η οποία συχνά περνά απαρατήρητη. Επιπλέον, εκμεταλλεύεται ευρέως γνωστές ελληνικές λέξεις στη μητρική γλώσσα του μεταφραστή ή του μαθητή. Η εννοιολογική μεταφορά (Lakoff 1987, Johnson 1987, Langacker 1987, Kövecses 2002, κ. ά.) κι οι εννοιολογικοί χάρτες (Novak 1998, Novak & Cañas 2006, κ. ά.) παίζουν σημαντικό ρόλο στην κατασκευή ετυμο-γνωσιακών χαρτών. Πρόκειται για γραφικές διατάξεις (graphical devices) όπου λέξεις που σχετίζονται ετυμολογικά μπορούν να δομηθούν και να ομαδοποιηθούν λογικά με βάση το περιεχόμενο (το Περιβάλλον) και το είδος του «μαθητή» που εμπλέκεται (μεταφραστές). Επίσης, αποτελούν χρήσιμο εργαλείο για τους μεταφραστές της Ελληνικής γλώσσας που κάνουν χρήση της γνωσιακής βάσης EcoLexicon στη δουλειά τους. Αυτό το εργαλείο θα ενσωματωθεί στο λεξικογραφικό αντίστοιχο του EcoLexicon: το MeteoTrad (www.meteotrad.com). 

Για να δείξουμε πώς η προσέγγιση αυτή μπορεί να βοηθήσει τους χρήστες του EcoLexicon ή του MeteoTrad να ικανοποιήσουν τις γνωσιακές κι επικοινωνιακές τους ανάγκες στα Νέα Ελληνικά, αναλύσαμε διαφορετικούς περιβαλλοντολογικούς όρους που ανήκουν σε διαφορετικά γνωσιακά υποπεδία του Περιβάλλοντος με σκοπό την εξαγωγή της υποκείμενης ετυμο-σημασιολογικής γνώσης. Τελικά, η πληροφορία αυτή μπορεί να δομηθεί σε ετυμο γνωσιακούς χάρτες που συνδέονται με το EcoLexicon στο MeteoTrad με αποτέλεσμα η γνώση των μεταφραστών κι η ορολογική απεικόνιση της ορολογίας του περιβάλλοντος στα Νέα Ελληνικά να μπορούν να κατανοηθούν καλύτερα κι, επομένως, να αποκτηθούν.  


Πλήρες Κείμενο:

PDF




Ο συγγραφέας φέρει την αποκλειστική ευθύνη για την αυθεντικότητα, πρωτοτυπία και ηθική χρήση των πηγών που χρησιμοποίησε κατά τη συγγραφή της υποβαλλόμενης εργασίας.