The Role of the Aesthetic Factor of the Text in the Byzantine Mission and in the Early Slavonic Literature: On the Material of the Church Slavonic Translation of the Poetic Abecedarium by Saint Gregory the Theologian

Tatiana Borisova

Abstract


Δρ. Tatiana Borisova

Ο αισθητικός παράγοντας του λόγου στο ιεραποστολικό έργο του Βυζαντίου και στην πρώιμη σλαβωνική γραμματεία: βάσει την σλαβικής μετάφρασης του ποιητικού αλφαβηταρίου του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου

Η παρούσα μελέτη επιχειρεί να προσεγγίσει το πολυσυζητημένο πρόβλημα της μετάδοσης της αισθητικής αντίληψης του λόγου που χαρακτηρίζει τον Βυζαντινό πολιτισμό στην Εκκλησιαστική Σλαβονική γραμματεία. Είναι γνωστό ότι ο αισθητικός παράγοντας του χριστιανικού πολιτισμού έπαιζε σημαντικό ρόλο στη Βυζαντινή ιεραποστολή προς τους Σλάβους. Οι συγκεκριμένοι τρόποι με τους οποίους όμως επιχειρούνταν η μετάβαση και η ακόλουθη προσαρμογή της Βυζαντινής τέχνης του λόγου στην Εκκλησιαστική Σλαβονική γλώσσα παραμένουν αδιερεύνητοι. Μερικές πτυχές αυτής της πολύπλοκης διαδικασίας προσπαθούμε να αναλύσουμε βάσει της σλαβικής μετάφρασης του ιαμβικού Αλφαβητάριου του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου. Η συγκεκριμένη μετάφραση που ανάγεται στις πρώιμες φάσεις των Σλαβικών γραμμάτων  συντάχθηκε στον Νότιο Σλαβικό χώρο αλλά έφτασε σε μας με το μοναδικό χειρόγραφο Ανατολικής Σλαβικής προέλευσης. Η μελέτη επικεντρώθηκε στην  απόδοση της αλφαβητικής ακροστιχίδας καθώς και των φωνητικών σχημάτων  του λόγου, συγκεκριμένα της πρωτογενούς και δευτερογενούς παρήχησης. Η ανάλυση των μεταφραστικών τεχνικών δείχνει ότι σε αντίθεση με τις μεταγενέστερες μεταφράσεις ο Σλάβος λόγιος δεν επιχειρεί να καλύψει το χάσμα μεταξύ της πλούσιας γλώσσας του Ελληνικού κειμένου και του σχετικά φτωχού λεξιλογίου που διέθετε η Εκκλησιαστική Σλαβονική στις πρώτες δεκαετίες της γραπτής της παράδοσης. Συνειδητά περιορίζει τις μεταφραστικές του επιλογές σε λέξεις ήδη γνωστές στον Σλάβο αναγνώστη. Αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη μετάβαση των ποιητικών  δομών, η οποία γίνεται στη συγκεκριμένη περίπτωση με τη δημιουργία στο μεταφρασμένο κείμενο καινούριων ρητορικών μέσων, που παρόλο που δεν αντιστοιχούν ακριβώς στο πρωτότυπο, βρίσκονται ωστόσο στο γενικό πνεύμα της ποιητικότητάς του. Αναμφίβολα ο μεταφραστής προσέγγισε το ελληνικό πρωτότυπο ως ποιητικό κείμενο και προσπάθησε να αποδώσει στη μετάφραση την ποιητική του δομή, αξιοποιώντας τα ποιητικά μέσα της γλώσσας αποδοχής. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης βοηθάνε στην κατανόηση των τρόπων με τους οποίους οι παρόμοιες μεταφραστικές δραστηριότητες συμβάλλουν στη θεμελίωση του ποιητικού συστήματος της Εκκλησιαστικής Σλαβονικής γλώσσας βάσει της δημιουργικής γλωσσικής ερμηνείας της Βυζαντινή κληρονομιάς.


Keywords


Paronomasia, Acrostic, Saint George the Theologian, Church Slavonic Translations

Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2018 Tatiana Borisova

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

e-issn 2459-3036

 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.