The Brief Chronicle of Methodij Draginov and Other Parallel Texts about a Massive Islamization in Western Rhodope

Lidia Kolovou

Abstract


Το Βραχύ Χρονικό του Methodij Draginov και οι εξισλαμισμοί στην περιοχή της Δυτικής Ροδόπης

 

Το βραχύ χρονικό του Methodij Draginov αποτέλεσε μια σημαντική πρωτογενή πηγή για την βουλγαρική ιστοριογραφία, παρά τις αμφισβητήσεις που παρουσιάστηκαν για την αυθεντικότητά του. Η αφήγηση του έχει ως εξής: όταν ο Μεχμέτ ο Κυνηγός ήταν σουλτάνος, κάποιος Μεχμέτ πασάς ήρθε στην περιοχή Cepina και θέλησε να σφάξει όλους τους κατοίκους γιατί ο μητροπολίτης Φιλιππουπόλεως τον προειδοποίησε ότι οι κάτοικοι ετοιμάζουν επανάσταση. Αν και η δήλωση του μητροπολίτη ήταν συκοφαντία, η σφαγή δεν θα αποφεύγονταν αν δεν παρέβαινε ο Χασάν χότζας που παρακάλεσε τον πασά να τους συγχωρέσει αν εξισλαμιστούν. Μετά οι εξισλαμισθέντες κατέστρεψαν 218 εκκλησίες και 33 μοναστήρια. Όσοι αρνήθηκαν το Ισλάμ εκδιώχθηκαν ή σκοτώθηκαν. Έτσι όλα τα χωριά της Δυτικής Ροδόπης ασπάστηκαν το Ισλάμ. Το κείμενο υπογράφει ο πατήρ Methodij Draginov από το χωριό Korova το έτος αχ΄(1600). Σχετικά με τη διήγηση του εξισλαμισμού ανακαλύφθηκαν 2 παρόμοια κείμενα, το χρονικό του Batkyn και το χρονικό του Belovo( γνωστό σε δυο εκδοχές) που χρονολογούνται τον 19ο αιώνα και είναι ανυπόγραφα. Η κοινή πηγή των χρονικών δεν έχει βρεθεί και και τα πρωτότυπα χειρόγραφα τους έχουν απολεσθεί. Συνεπώς οι συγγραφείς των χρονικών και οι σκοποί τους είναι άγνωστοι. Για τον πατήρ Methodij Draginov το εν λόγω βραχύ χρονικό είναι η μοναδική πηγή που υπάρχει για αυτόν, έτσι είναι δύσκολο να καθοριστεί αν ήταν υπαρκτό πρόσωπο ή όχι. Ορισμένα από τα ιστορικά στοιχεία που μας δίνουν τα χρονικά είναι αληθή ενώ άλλα αποτελούν μόνον συγγραφικές υπερβολές. Το κύριο σημείο των διηγήσεων που είναι ο άπαξ μαζικός και βίαιος εξισλαμισμός προβλημάτισε για αρκετό καιρό την έρευνα. Αποδείχθηκε όμως ότι ο εξισλαμισμός της Δυτικής Ροδόπης ήταν μια μακροπρόθεσμη διαδικασία, τουλάχιστον δύο αιώνων, με υφέσεις και εξάρσεις δίχως να εξαλείφεται ποτέ το χριστιανικό στοιχείο και δίχως να είναι βίαιη και επιβαλλόμενη από το οθωμανικό καθεστώς. Στην συγκεκριμένη περίοδο που αναφέρονται τα χρονικά( 17ος αιώνας) βρισκόμαστε απλώς σε μια έξαρση της διαδικασίας, για την δικαιολόγηση της οποίας η έρευνα έχει παρουσιάσει συνοπτικά έξι θεωρίες. Μετά την ανάλυση της κάθε μιας θεωρίας και την ανάλογη απόρριψη ή αποδοχή της, η κατάληξη είναι ότι η έξαρση οφείλονταν στην επίδραση ακραίων εξωτερικών παραγόντων που οδήγησε τους κατοίκους της περιοχής στην αποδοχή του Ισλάμ για λόγους επιβίωσης. Εν τέλει, διαπιστώθηκε ότι τα κείμενα εκδόθηκαν για να εξυπηρετήσουν αλλότριους σκοπούς και όχι για να καταγράψουν επακριβώς τα ιστορικά γεγονότα. Ειδικότερα το βραχύ χρονικό του Draginov χρησιμοποιήθηκε από τον St. Zahariev στο έργο του «Γεωγραφική- Ιστορική- Στατιστική περιγραφή του Tatar Pazartzik» για να ενισχύσει τη δράση της Βουλγαρικής Εξαρχίας το 1870 με το ανθελληνικό χαρακτήρα του. Για την εποχή του 19ου αιώνα με τις εθνικές εξεγέρσεις, είναι λογικό να παρουσιάζονται κείμενα που στοχεύουν στην δαιμονοποίηση κάποιων λαών, στην συγκεκριμένη περίπτωση των Οθωμανών και των Ελλήνων. Συνεπώς τα χρονικά απλώς κινούνται στο κλίμα της εποχής τους και αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα για το πως η αλλοίωση των ιστορικών γεγονότων θεραπεύει την στρατευμένη ιστοριογραφία.

 


Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2016 Lidia Kolovou

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

e-issn 2459-3036

 

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.